Kan allergie je gezicht doen opzwellen en waarom?

Een plotselinge zwelling van je lippen, oogleden of tong kan behoorlijk schrikken zijn. In de medische wereld noemen we dit angio-oedeem.^1,2 Hoewel het vaak een onschuldige (maar vervelende) allergische reactie is, kan het soms ook wijzen op een ernstigere situatie die directe medische hulp vereist.¹

In dit uitgebreide artikel lees je alles over de oorzaken van een gezwollen gezicht, hoe je het verschil herkent tussen diverse soorten zwellingen en wat je kunt doen om herhaling te voorkomen.¹ We bespreken ook wanneer je direct 112 moet bellen en hoe je samen met je huisarts de juiste diagnose stelt.^1,2

Veelvoorkomende oorzaken van een gezwollen gezicht door allergie

Allergieën die een gezwollen gezicht kunnen veroorzaken, zijn onder meer allergieën voor voeding, medicijnen, insectensteken en latex.^1,2 Hoewel een reactie mild tot matig kan zijn, kan angio-oedeem ook een vroeg waarschuwingsteken zijn voor anafylaxie.¹ Zo kreeg 53% van de kinderen in het European Anaphylaxis Register te maken met angio-oedeem als onderdeel van hun ernstige allergische reactie.^4,17

Hier zijn enkele stoffen of allergenen die allergisch angio-oedeem kunnen triggeren²:

• Voeding: Vooral noten, schaaldieren, melk en eieren. Lees hier meer over voedselallergie.
• Medicijnen: Aspirine en NSAID's (een type pijnstiller), de kleurstof die wordt gebruikt bij bepaalde medische scans en opioïden.
• Insectensteken: Steken van bijen en wespen.
• Latex: Contact met producten zoals latex handschoenen.

Daarnaast kun je last krijgen van mild angio-oedeem in en rond je mond na het eten; dit kan een symptoom zijn van het oraal allergiesyndroom (OAS).⁵ Dit gebeurt wanneer je allergisch bent voor een bepaald type stuifmeel en een kruisreactie krijgt van bepaalde verse voedingsmiddelen.⁵

Andere vormen van angio-oedeem

Niet elke vorm van zwelling in het gezicht heeft een allergische oorzaak. Er bestaan ook niet-allergische vormen van angio-oedeem die op een andere manier in het lichaam werken:¹

• Angio-oedeem door ACE-remmers: ongeveer 30% van de acute gevallen van angio-oedeem op de spoedeisende hulp is gerelateerd aan het gebruik van ACE-remmers, een veelvoorkomend medicijn voor het hart en de bloeddruk. Deze vorm van zwelling ontwikkelt zich vaak over een periode van uren tot enkele dagen en gaat meestal niet gepaard met netelroos.¹
• Erfelijk angio-oedeem (HAE): het is een zeldzame aandoening die ongeveer 1 op de 50.000 mensen treft, aldus de internationale WAO/EAACI-richtlijn voor de behandeling van erfelijk angio-oedeem (herziening 2021).⁹ Dit houdt in dat er in het bloed een tekort is aan een bepaald eiwit dat ontstekingen helpt te remmen.⁹De aandoening is erfelijk en komt meestal al op de kinderleeftijd tot uiting. Vergelijkbare vormen van angio-oedeem kunnen ook op latere leeftijd ontstaan, vaak als gevolg van een andere onderliggende medische aandoening.¹⁰

   

  Blootstelling aan kou kan een aanval van zowel de verworven als de erfelijke vorm van angio-oedeem uitlokken. Daarnaast kunnen ook factoren zoals een virus, zwangerschap, bepaalde voeding en medicijnen, of een lichte fysieke belasting zoals een behandeling bij de tandarts een rol spelen.¹⁰ Ook stress kan de klachten verergeren.¹⁰
• Idiopathisch angio-oedeem: wanneer de precieze oorzaak van de zwelling onbekend blijft, wordt dit idiopathisch angio-oedeem genoemd. Deze vorm kan chronisch zijn en heeft de neiging om regelmatig terug te keren.¹

Andere vormen van angio-oedeem

Naast angio-oedeem kunnen ook contactallergie en allergische conjunctivitis een allergische reactie in je gezicht veroorzaken. Dit zijn lokale allergische reacties die alleen de huid beïnvloeden en niet gelinkt zijn aan anafylaxie.

• Allergische conjunctivitis:¹¹ deze aandoening treft tot wel 40% van de bevolking. Het veroorzaakt gezwollen oogleden en rode, waterige en jeukende ogen, wat vaak wordt omschreven als dikke ogen door allergie. Dit is doorgaans een reactie op kleine deeltjes in de lucht, zoals pollen, huisstofmijt of huidschilfers van huisdieren.
• Contactallergie (contactdermatitis):¹² dit is een jeukende uitslag, of soms blaasjes en zwelling, die wordt uitgelokt door een allergeen of irriterende stof. Deze vorm is verantwoordelijk voor 20% van de contactgerelateerde huidaandoeningen. De trigger kan in je cosmetica of verzorgingsproducten zitten, of in iets dat je via je handen op je gezicht overbrengt.

Foto's van een gezwollen gezicht door allergie

Het is belangrijk om het verschil te zien tussen angio-oedeem en andere allergische symptomen. Deze foto's helpen je om een allergische reactie in je gezicht sneller te identificeren.

Herkennen en vaststellen van een gezwollen gezicht door allergie

Een allergische reactie in het gezicht herken je vaak aan een plotselinge opkomst van de zwelling, soms in combinatie met netelroos. Om de juiste diagnose te stellen, is het belangrijk om je symptomen nauwkeurig te noteren en foto’s te maken van de zwelling terwijl deze zich ontwikkelt. Zo kan je huisarts precies zien hoe de reactie verloopt.

Acute allergische angio-oedeem duurt doorgaans enkele uren tot maximaal drie dagen. Als je vaker last hebt van een gezwollen gezicht en dit langer dan zes weken aanhoudt, spreken we van een chronische vorm. Er kan dan sprake zijn van een verborgen trigger in je voeding of medicatie. Je huisarts onderzoekt de oorzaak van de zwelling door te kijken naar je medische geschiedenis en die van je familie. Indien nodig word je doorverwezen voor een allergietest om de specifieke veroorzaker te identificeren.

Behandeling en wanneer naar de arts met een gezwollen gezicht

De beste manier om een gezwollen gezicht te verzachten, hangt af van de ernst van de reactie en of je ook andere symptomen hebt.³; Tenzij er sprake is van een zeer ernstige allergische reactie die directe medische hulp vereist, zijn eenvoudige maatregelen voor thuis (met of zonder vrij verkrijgbare medicijnen) vaak voldoende.^1,2

Wanneer de arts vaststelt dat je risico loopt op anafylaxie, zal er waarschijnlijk adrenaline worden voorgeschreven die je altijd bij je moet dragen, geheel volgens de richtlijnen van de World Allergy Organization.¹³ Het is belangrijk om te weten dat erfelijk angio-oedeem een specifieke, specialistische behandeling vereist die anders is dan de aanpak bij allergische zwellingen.¹⁰

Tips en korte-termijn verlichting

Allergisch angio-oedeem trekt meestal binnen enkele dagen vanzelf weer weg.^3,4 De volgende stappen kunnen helpen bij de behandeling:

• Antihistaminica: een niet-slaperig antihistaminicum kan de reactie onderdrukken en begint meestal na ongeveer 40 minuten te werken.²
• Corticosteroïden: als de zwelling niet voldoende afneemt, kan een huisarts een korte kuur (1 tot 3 dagen) van orale corticosteroïden voorschrijven om het proces te versnellen.²
• Koud kompres: het aanbrengen van een koud kompres op de zwelling kan tijdelijke verlichting bieden.¹⁴
• Huidverzorging: heb je naast de zwelling ook last van netelroos? Volgens de American Academy of Dermatology Association kan een bad met colloïdaal havermout of het gebruik van anti-jeuk lotions de huid kalmeren.¹⁴

Hoe voorkom je een gezwollen gezicht door allergie

Het voorkomen van angio-oedeem begint bij het vermijden van de specifieke triggers die bij jou een allergische reactie uitlokken. Hoewel je voorzichtig kunt zijn, blijft een ongelukje altijd mogelijk, dus voorbereiding is het halve werk.

Hier lees je hoe je per type allergie de kans op een gezwollen gezicht verkleint:

• Voedselallergie: lees altijd zorgvuldig alle etiketten op verpakkingen en wees in restaurants of bij vrienden duidelijk over je allergie voor bepaalde voedingsmiddelen.
• Insectengifallergie: vermijd het gebruik van sterk geparfumeerde verzorgingsproducten en houd eten en drinken buiten altijd goed afgedekt om wespen en bijen op afstand te houden.
• Medicijnallergie: zorg ervoor dat je allergie duidelijk in je medisch dossier staat vermeld en breng elke zorgverlener die je behandelt hiervan op de hoogte.
• Latexallergie: vraag tandartsen, artsen en ander medisch personeel specifiek om latexvrije handschoenen of materialen te gebruiken tijdens je behandeling.

Omdat onverwacht contact met een allergeen nooit 100% uit te sluiten is, moet je jouw voorgeschreven adrenaline injector of neusspray altijd bij je dragen. Dit noodmedicijn kan levensreddend zijn als een preventieve aanpak onverhoopt toch een keer faalt.¹³

De samenvatting

Allergische zwelling in het gezicht (angio-oedeem) kan een reactie zijn op voedingsmiddelen (zoals noten, schaaldieren of eieren), medicijnen (zoals NSAID's of aspirine), insectensteken of latex.^1,2 Deze zwelling treedt vaak plotseling op, gaat regelmatig gepaard met netelroos (urticaria)¹ en kan aan de ene kant van het gezicht duidelijker aanwezig zijn dan aan de andere kant.¹ Naast het gezicht kunnen ook de handen, voeten, geslachtsdelen of de buik opzetten.^3,8

Angio-oedeem is een ernstige aandoening wanneer de zwelling de ademhaling bemoeilijkt of gepaard gaat met andere symptomen van anafylaxie.³ Dit is een levensbedreigende allergische reactie die onmiddellijke behandeling met adrenaline vereist.^3,13

Om de diagnose te stellen, kijkt een arts naar je medische geschiedenis en die van je familie. Eventueel kan een huid- of bloedtest worden uitgevoerd om de specifieke trigger te identificeren, zodat je deze in de toekomst kunt vermijden.^1,6 De behandeling van lichte tot matige zwelling bestaat meestal uit antihistaminica en soms een corticosteroïd.² Als je risico loopt op anafylaxie, zal de arts waarschijnlijk adrenaline voorschrijven, die je altijd bij je moet dragen.^3,13

Wat kun je nu doen?

Blijf niet rondlopen met onzekerheid over je allergie. Onderneem vandaag nog actie voor een betere kwaliteit van leven:

• Vind een specialist: maak een afspraak met een specialist om de exacte oorzaak van jouw zwellingen te achterhalen.
• Laat je testen: een eenvoudige allergietest kan duidelijkheid geven over jouw triggers.
• Traning: zorg dat je op de hoogte bent over anafylaxie en hoe je kunt handelen, volg de training van anafylaxie.com