Oraal Allergie Syndroom

Wanneer je last hebt van hooikoorts, reageert je lichaam op pollen van bomen en grassen, oftewel stuifmeel. Maar wist je dat deze pollen ook verantwoordelijk kunnen zijn voor allergische reacties in je mond wanneer je bijvoorbeeld fruit, groenten of noten eet? Als je mond of keel jeukt of begint te prikkelen na het eten van bijvoorbeeld een appel, kan het zijn dat je last hebt van het Oraal Allergie Syndroom. Je denkt dan misschien dat je allergisch reageert op appel maar meestal kan de echte oorzaak elders gezocht worden. Lees er in dit artikel alles over.

Oraal Allergie Syndroom (afgekort OAS - in het Engels bekend als Oral Allergy Syndrome) wordt zo genoemd vanwege het prikkelende gevoel in je mond. Tegenwoordig wordt daarnaast steeds meer de term Pollen Voedsel Syndroom gebruikt omdat de symptomen ook op andere plekken in je lichaam kunnen voorkomen, zoals aan je neus, ogen of huid. Verder gebruiken we vaak de woorden kruisreactiviteit, kruisreactie of kruisallergie. Daarmee bedoelen we dat een allergie voor de ene stof ook een reactie uit kan lokken op andere stoffen. Hoe dat precies zit, lees je onder ‘Wat is de oorzaak van kruisreacties?’

Het Oraal Allergie Syndroom komt door een kruisreactie. Je bent bijvoorbeeld allergisch voor boompollen en je ervaart ook klachten als je een appel eet. Dit is wat anders dan een voedselallergie, zoals een allergie voor pinda’s. Het Oraal Allergie Syndroom geeft meestal alleen milde klachten. De klachten ontstaan vaak al binnen enkele minuten en verdwijnen meestal binnen een uur.¹ Bij een voedselallergie zijn de klachten vaak ernstig en moet je het voedingsmiddel waarvoor je allergisch bent helemaal vermijden.⁴

Het is dus belangrijk om te weten of je last hebt van het Oraal Allergie Syndroom of een voedselallergie. Als je hierover twijfels of vragen hebt, kun je deze het beste met je arts bespreken.

We zetten de verschillen op een rij:

Het is niet bekend hoe vaak een kruisallergie precies voorkomt. Verschillende studies laten verschillende cijfers zien. Wel is het duidelijk dat een kruisallergie vaker voorkomt bij volwassenen dan bij kinderen. Naar schatting hebben zo’n 4,7 tot 20 procent van de kinderen deze klachten. Bij volwassenen is dat 13 tot 58 procent. Hoe vaak een kruisallergie voorkomt, kan per regio verschillen.³

Kruisreacties zijn mogelijk tussen verschillende soorten stuifmeel en voedingsmiddelen. De pollen van deze bomen en planten veroorzaken vaak een kruisreactie:⁵

• Els
• Es
• Berk
• Timotheegras
• Boomgaardgras
• Ambrosia
• Bijvoet

Deze pollen lokken de volgende kruisreacties uit:⁵

Mensen met hooikoorts reageren vooral op groenten, fruit en noten. Maar er zijn nog meer mogelijke kruisreacties. Ben je bijvoorbeeld allergisch voor huisstofmijt? Dan reageert je immuunsysteem soms op schaal- en schelpdieren, zoals garnalen. Een allergie voor vogelpoep kan een reactie op eieren uitlokken. En mensen die allergisch zijn voor huidschilfers van honden en katten, kunnen reageren op varkensvlees.² Kruisreacties kunnen ook plaatsvinden tussen voedingsmiddelen onderling. Je bent bijvoorbeeld allergisch voor garnalen en daardoor ook voor mosselen, of voor cashewnoot en daardoor ook voor mango.⁶

Een overzicht van de meest voorkomende kruisreacties kun je hier downloaden.

De diagnose van een kruisallergie kan gesteld worden door een arts. Met je huisarts kun je je klachten en eetgewoonten bespreken. Aanvullend kan de arts voorstellen om een allergietest te doen, bijvoorbeeld met een bloedonderzoek of huidpriktest. Ook kan je huisarts je doorverwijzen naar een allergiespecialist.

Wil je goed voorbereid naar je huisarts gebruik dan onze handige checklist en neem deze mee naar je afspraak. Het is ook mogelijk om een digitale huisarts van OneTwoDigital te raadplegen dit consult is ook volledig vergoed door de zorgverzekering.

Meer weten over allergie testen? Raadpleeg deze pagina.

Bij een allergie reageert je immuunsysteem op bepaalde stoffen waar je allergisch voor bent. Bij een kruisreactie reageer je vervolgens ook op andere stoffen, omdat die voor je lichaam op elkaar lijken. Of nog specifieker: de eiwitstructuren in de ene stof lijken op die in de andere stof. Je afweersysteem kan dan geen onderscheid maken en maakt voor beide stoffen antistoffen aan.

Een kruisallergie komt vooral voor bij mensen die last hebben van hooikoorts. Dit komt doordat de structuur van het stukje stuifmeelkorrel (het allergeen) van gras- of boompollen waarop je overgevoelig reageert, overeenkomt met de eiwitstructuur van het fruit, de groente of de peulvrucht. Het afweersysteem is niet in staat is om deze zogenaamde allergenen van elkaar te onderscheiden. Daardoor kan er een allergische reactie ontstaan bij het eten van bijvoorbeeld rauwe groenten, bepaalde fruitsoorten of steenvruchten. Het stuifmeel is dan het primair allergeen, en de voedingsmiddelen secundair.¹

Wanneer klachten optreden en je vermoedt dat je last hebt van kruisreacties, kun je dit het beste met je arts of diëtist bespreken.

Het is niet nodig om bij een allergie voor bijvoorbeeld gras- of boompollen op voorhand voeding te vermijden. Indien je een kruisreactie merkt bij het eten van noten, is dit niet vergelijkbaar met een ernstige allergie voor noten. De klachten bij een kruisallergie zijn vaak milder, terwijl een serieuze notenallergie fataal kan zijn.^1,4

Wees je ervan bewust dat het goed mogelijk is dat klachten kunnen verergeren in de periode wanneer pollengehaltes op z’n hoogst zijn. Het bloeiseizoen van de berkenboom kent z’n piek vaak in april/mei. Een piek in het graspollenseizoen wordt vaak waargenomen in juni/juli. Ben je bijvoorbeeld allergisch voor boompollen en eet je toevallig ook nog iets wat een kruisreactie teweeg kan brengen? Dan kan het zijn dat je daar meer last van hebt. Je afweersysteem was namelijk al getriggerd door de pollen die op dat moment in grote concentraties in de lucht aanwezig zijn.²

Meer informatie over actuele pollenverwachtingen vind je hier.

Het Oraal Allergie Syndroom is helaas niet te genezen. De meest voor de hand liggende manier om je klachten te beperken, is het voedsel vermijden dat de reactie veroorzaakt. Dat klinkt logisch, maar is niet altijd even makkelijk. Je zal toch altijd moeten opletten wanneer je bijvoorbeeld een salade bestelt in een restaurant waarin vaak rauwe groente of fruit is verwerkt. Een diëtist kan je hierin begeleiden.

Vaak helpt het om het voedsel te bewerken of te bereiden, bijvoorbeeld door koken, bakken of invriezen. Daardoor verandert de structuur van de eiwitten in het voedingsmiddel. Je afweersysteem ziet ze dan niet meer als een ‘gevaar’ en daardoor ervaar je geen klachten meer.¹

Is het je al eens opgevallen dat je bijvoorbeeld wel allergisch reageert als je een rauwe appel eet, maar je geen klachten ervaart bij het eten van een stukje appeltaart of appelmoes? Of dat je wel reageert op het eten van hazelnoten, maar niet op een boterham die gesmeerd is met chocopasta waarin hazelnoot is verwerkt? De allergene eiwitten in deze voedselproducten hebben dan namelijk hun structuur verloren door verhitting.