Allergie en pijn: wanneer een allergische reactie pijn veroorzaakt

Wist je dat allergie soms meer is dan alleen niezen of jeuk? Je kunt ook pijnklachten krijgen, zoals oorpijn, sinuspijn of pijn op de borst.^{1, 2} Dat komt vaak door ontstekingen of doordat spieren overbelast raken door veel hoesten en niezen.³ Buikpijn kan wijzen op een voedselallergie.^4,5 Herken je dit? Bekijk dan ook onze pagina over allergieklachten.

Pijn is een van de meest voorkomende redenen waarom mensen naar de huisarts gaan.⁶ Ook bij allergie kunnen ontstekingen pijnklachten veroorzaken, zoals oorpijn, sinuspijn of pijn op de borst. Maar wanneer is het verstandig om een afspraak te maken? Het antwoord is eenvoudig: altijd.

Pijn is een signaal van je lichaam dat er iets niet helemaal goed gaat.⁷ Soms is de oorzaak onschuldig, maar pijn kan ook wijzen op een aandoening die snel medische aandacht nodig heeft.

Daarnaast kunnen aanhoudende klachten veel invloed hebben op hoe je je voelt en op je dagelijks leven.⁷ Het is daarom belangrijk om je klachten serieus te nemen en de oorzaak te laten onderzoeken.

In dit artikel lees je meer over mogelijke oorzaken, praktische tips en behandelingen die kunnen helpen bij pijn door allergie.

Hoe kan een allergie pijn veroorzaken?

Een allergische reactie kan ontstekingen veroorzaken in onder andere de holtes, oren en keel. Daardoor kun je klachten krijgen zoals oorpijn, sinuspijn, pijn op de borst en spierpijn door veel niezen of hoesten.

Allergie en pijn hebben een gemeenschappelijke oorzaak: ontsteking. Allergie ontstaat wanneer je immuunsysteem heftig reageert op onschadelijke stoffen die het als een bedreiging ziet, zoals pollen of huisstofmijtuitwerpselen.⁸ Je lichaam maakt dan IgE-antilichamen aan om het allergeen op te sporen en te verwijderen.⁸ Daarbij komen stoffen vrij die ontstekingen veroorzaken.⁸

Adem je een allergeen in, dan kunnen je sinussen bijvoorbeeld ontstoken en verstopt raken en pijnlijk aanvoelen.¹ Ook je oren kunnen reageren op allergische ontsteking. Het oor is via de buis van Eustachius verbonden met de neus en kan verstopt raken.¹ Hierdoor kun je oorpijn krijgen.¹

Allergie veroorzaakt een vorm van ontsteking die wordt aangestuurd door het immuunsysteem.^2,7 Daarnaast speelt ook neurogene ontsteking een rol bij pijn. Daarbij reageren zenuwen extra gevoelig, wat pijnklachten kan versterken.^2,7 Wetenschappers denken dat deze vormen van ontsteking elkaar kunnen beïnvloeden.²

Daardoor kan allergie mogelijk bijdragen aan klachten zoals gewrichts- en spierpijn.² Ook veel hoesten, niezen of piepen kan je spieren en gewrichten belasten, waardoor na verloop van tijd pijnklachten kunnen ontstaan.⁹

Soorten pijn bij allergie

Allergie kan op veel verschillende plekken in je lichaam pijn veroorzaken. Misschien herken je oorpijn, druk op je holtes, keelpijn, pijn op de borst, buikpijn of pijnlijke spieren en gewrichten. Vaak komt dit door ontstoken slijmvliezen of doordat je spieren overbelast raken door veel hoesten en niezen.

Hieronder lees je welke pijnklachten bij allergie kunnen voorkomen en hoe allergenen zoals pollen of huisstofmijt daarbij een rol kunnen spelen. Bekijk ook onze pagina over allergiesymptomen.

Oorpijn door allergie

Oorpijn door allergie ontstaat vaak doordat het slijmvlies in de buis van Eustachius opzwelt tijdens een allergische reactie.¹ Deze verbinding tussen je oor en neus helpt normaal gesproken om vocht en luchtdruk in het oor in balans te houden. Wanneer je slikt of gaapt, gaat de buis normaal gesproken even open. Als het slijmvlies opzwelt, werkt dat minder goed en kan er druk of pijn in het oor ontstaan.¹

Vooral jonge kinderen hebben hier vaker last van.¹ Soms hebben zij alleen milde hooikoortsklachten of helemaal geen duidelijke allergieklachten.¹ De klachten kunnen lijken op een middenoorontsteking en net zo pijnlijk zijn. Ook tijdelijke gehoorproblemen kunnen voorkomen.¹

Sinuspijn door allergie

Sinuspijn door allergie ontstaat wanneer het slijmvlies in je sinussen ontstoken raakt.¹⁰ De sinussen zijn holtes achter je jukbeenderen, ogen, neusrug en voorhoofd.¹¹ Via je neus komen ze in contact met de buitenlucht en allergenen zoals pollen of huisstofmijt.

Door allergische ontsteking kan er druk en pijn in je gezicht ontstaan. Sommige mensen krijgen ook hoofdpijn, migraine of zelfs kiespijn.¹¹ Lees ook onze pagina over hoofdpijn door allergie.

Sinuspijn kan het hele jaar door voorkomen, bijvoorbeeld als je allergisch bent voor huisdieren of huisstofmijt. Bij hooikoorts kunnen de klachten juist erger worden wanneer er veel pollen in de lucht zitten.^10,11

Het kan helpen om ’s nachts met je hoofd iets hoger te liggen op een extra kussen.¹² Daardoor kan slijm makkelijker wegstromen en neemt de druk soms af. Dit kan ook helpen bij postnasale drip; slijm dat vanuit de holtes naar de achterkant van je keel loopt.¹³ Lees meer over een verstopte neus en niezen.

Keelpijn door allergie

Keelpijn door allergie ontstaat vaak door postnasale drip. Daarbij loopt slijm vanuit je neus en sinussen naar de achterkant van je keel.¹³ Hierdoor kan je keel geïrriteerd raken en kun je gaan hoesten. De klachten lijken soms op een verkoudheid, griep of COVID-19.¹⁴

Een belangrijk verschil is dat allergie meestal geen koorts veroorzaakt.^10,14 Heb je wel koorts, dan is allergie minder waarschijnlijk de oorzaak. Lees meer over het verschil tussen hooikoorts en verkoudheid.

Pijn op de borst door allergie

Allergie kan op verschillende manieren pijn op de borst veroorzaken. Sommige allergische aandoeningen kunnen bijvoorbeeld zorgen voor zuurbranden of een branderig gevoel achter het borstbeen.

Een voorbeeld hiervan is eosinofiele oesofagitis (EoE), een chronische ontsteking van de slokdarm die kan worden uitgelokt door voeding, maar ook door pollen.¹⁵ Daarbij kan maagzuur omhoogkomen, wat een pijnlijk of branderig gevoel op de borst kan geven.¹⁵

Dit zijn aandoeningen die je huisarts kan meenemen bij het stellen van een diagnose:

• Lagere luchtwegklachten en allergisch astma: bij sommige mensen kunnen luchtwegallergieën ontstekingen veroorzaken die dieper in de longen doorgaan.¹⁶ Dit kan zorgen voor een benauwd of pijnlijk gevoel op de borst, vooral tijdens een opvlamming met veel hoesten of piepen.¹⁶
• Costochondritis: pollen, huisstofmijt en andere luchtwegallergieën kunnen postnasale drip veroorzaken, waardoor je moet hoesten.¹³ Hevig en langdurig hoesten kan de spieren en het kraakbeen rond de ribben overbelasten. Dit heet costochondritis en kan scherpe pijn aan de voorkant of zijkant van de borst veroorzaken.⁹
• Hypersensitiviteitspneumonitis: deze allergische aandoening komt vooral voor bij mensen die op het werk worden blootgesteld aan grote hoeveelheden schimmel. Mogelijke symptomen zijn pijn op de borst en een beklemmend gevoel.¹⁷

Pijn op de borst kan ook wijzen op hartklachten. Zoek daarom altijd direct medische hulp, vooral als de klachten nieuw zijn of plotseling ontstaan.¹⁸ Een ernstige allergische reactie, zoals anafylaxie, kan in zeldzame gevallen invloed hebben op de bloedsomloop, luchtwegen en ademhaling.¹⁹ Lees meer over anafylaxie en de symptomen van anafylaxie.

Buikpijn door allergie

Voedselallergieën kunnen buikpijn en pijnlijke maagkrampen veroorzaken. Dit geldt zowel voor klassieke voedselallergieën met IgE-antilichamen als voor andere vormen van voedselallergie.^{5,15,20,21,22} Vooral kinderen hebben vaker buikpijn door eosinofiele oesofagitis (EoE), een chronische ontsteking van de slokdarm.²³

Krijg je buikpijn na het eten? Neem dan altijd contact op met je huisarts, vooral als je ook last hebt van netelroos, zwellingen of andere klachten die passen bij voedselallergie. Een ernstige allergische reactie op voeding, zoals anafylaxie, kan het hele lichaam beïnvloeden en levensgevaarlijk zijn.⁵

Spier- en gewrichtspijn door allergie

Veel niezen of hoesten kan je spieren belasten. Tijdens een nies trekken je spieren zich plotseling samen, waardoor bijvoorbeeld lage rugpijn kan ontstaan.³

Spierpijn en vermoeidheid zijn bijkomende klachten van allergische rinitis. Deze klachten passen ook bij verkoudheid, griep of COVID-19.¹⁴ Wetenschappers zien wel verbanden tussen het immuunsysteem, dat betrokken is bij allergie, en het zenuwstelsel, dat een rol speelt bij pijn.² Allergenen kunnen daardoor mogelijk niet alleen ontsteking veroorzaken op de plek waar je ermee in contact komt, maar ook invloed hebben op andere delen van het lichaam.² Mogelijk speelt dit een rol bij aandoeningen zoals migraine, fibromyalgie en reumatoïde artritis, waarbij sprake is van wijdverspreide pijnklachten.²

Pijn door allergie bij kinderen

Pijn door allergie kan bij kinderen anders verlopen dan bij volwassenen. Jonge kinderen met voedselallergie krijgen bijvoorbeeld vaker buikpijn na het eten.²² Klachten zoals buikpijn, misselijkheid en overgeven staan bij hen vaak meer op de voorgrond.²⁴ Bij volwassenen uit voedselallergie zich juist vaker in klachten in de mond of keel.^25,26

Krijgt je kind regelmatig buikpijn na het eten? Neem dan altijd contact op met je huisarts, vooral als er ook huiduitslag, zwelling of andere allergieklachten ontstaan.

Kinderen met een luchtwegallergie hebben daarnaast meer kans op oorpijn dan volwassenen. Dat komt doordat de buis van Eustachius nog niet volledig volgroeid is en sneller verstopt raakt door allergische ontsteking.¹ Soms is oorpijn bij een kind zelfs het enige zichtbare teken van een allergie.

Goed om te weten: sommige kinderen groeien later over hun allergie heen. Bespreek dit altijd met je huisarts. Lees meer over voedselallergie bij kinderen en allergieklachten bij kinderen.

Een diagnose krijgen voor je pijn

Bij pijn door allergie is het belangrijk om de oorzaak van je klachten te laten onderzoeken. Je huisarts kan vragen wanneer de pijn ontstaat, hoe de klachten aanvoelen en of bepaalde allergenen een trigger lijken te zijn.

Probeer daarom bij te houden wanneer je klachten optreden en wanneer ze het hevigst zijn. Misschien merk je dat je vooral last hebt tijdens het pollenseizoen, of juist het hele jaar door.

De app klarify kan je hierbij helpen. In deze app kun je je eigen klachten of die van je kind bijhouden. Ook kun je daarin het gebruik van je medicijnen noteren. Je kunt een rapport downloaden en meenemen naar je huisarts als je een afspraak maakt om je allergieklachten te bespreken. Het kan ook helpen om op te schrijven hoe de pijn aanvoelt, bijvoorbeeld scherp, brandend of zeurend. Je huisarts kan je vragen je klachten te beschrijven op een pijnschaal.⁶ Vertel ook of je allergie bestaande pijnklachten lijkt te verergeren.

Tot slot kun je alles wat je wilt bespreken met je arts ook noteren in onze allergie-afspraakchecklist. Dat helpt om met een goed overzicht het gesprek in te gaan.

Om de oorzaak van je klachten beter in beeld te krijgen, kan je huisarts verschillende allergietesten uitvoeren, zoals een huidpriktest, pleistertest of bloedtest.^8,10 Bij een vermoeden van voedselallergie is soms ook een voedselprovocatietest mogelijk.²⁵ Denk je dat huisstofmijt een rol speelt? Dan kan een allergietest voor huisstofmijt ook nuttig zijn.

Denk je dat je last hebt van een inhalatieallergie, zoals hooikoorts of een allergie voor huisstofmijt? Met de allergietest van Homed-IQ kan je dit heel eenvoudig thuis testen.

Behandeling van allergie en pijn

Als allergie de oorzaak van je pijn is, richt de behandeling zich meestal op drie dingen: het vermijden van je trigger, het verminderen van klachten met medicijnen en in andere gevallen allergie immunotherapie. Deze laatste behandeling is bedoeld om je immuunsysteem minder gevoelig te maken voor bepaalde allergenen.

Je huisarts stelt samen met jou een behandelplan op dat past bij je klachten en situatie.

Snelwerkende verlichting van klachten

Antihistaminica, decongestiva en corticosteroïden kunnen helpen om ontsteking en verhoogde slijmproductie tijdens een allergische reactie te verminderen. Bij lagere luchtwegklachten, zoals allergisch astma, kan ook een inhalator nodig zijn. Bekijk ook onze pagina over behandelingen bij luchtwegallergie.

Daarnaast kunnen bepaalde hulpmiddelen zonder medicijnen verlichting geven. Een neusspray met zoutoplossing kan bijvoorbeeld helpen bij sinuspijn en oorpijn¹ door slijm los te maken en de neusholtes vrijer te maken, waardoor de druk afneemt.¹ Bij keelpijn kan gorgelen met zout water de keel verzachten.^10,27

Pijnstillers zijn niet altijd nodig, maar paracetamol²⁸ en ibuprofen²⁹ kunnen milde tot matige pijnklachten verlichten. Sommige allergiemedicijnen bevatten ook een pijnstiller, waardoor zowel allergiesymptomen als hoofdpijn of spierpijn tegelijk kunnen worden aangepakt.³⁰

Allergie immunotherapie

Allergie immunotherapie is een mogelijke behandeling voor bepaalde allergieën. Deze behandeling wordt vooral gebruikt om klachten van allergische rinitis, zoals een loopneus en tranende ogen, te verminderen.^8,31,32 Lees meer over allergie immunotherapie.

De behandeling is erop gericht om je immuunsysteem minder gevoelig te maken voor allergenen zoals pollen of huisstofmijt.⁸ Afhankelijk van je leeftijd en allergietrigger kun je tabletten onder de tong (SLIT) of injecties (SCIT) krijgen.^8,32 De behandeling duurt meestal drie tot vijf jaar. Je huisarts of specialist kan samen met jou bekijken of deze behandeling geschikt is voor jou.

Praktische tips om pijnklachten te verminderen

Kou of warmte, voldoende bewegen en genoeg drinken kunnen helpen om pijnklachten door allergie te verminderen. Een ijspakking kan bijvoorbeeld verlichting geven bij spierpijn, terwijl warme dranken je keel kunnen verzachten. Extra water drinken kan daarnaast helpen om de druk op je holtes te verminderen.

Misschien zijn een aantal van deze adviezen al onderdeel van je behandelplan. Is dat niet zo, vraag dan eerst advies aan je huisarts en let erop dat je klachten niet erger worden.

• Koude- of warmtetherapie: een ijspakking kan helpen bij overbelaste spieren. Bij aanhoudende pijn kan warmte juist prettiger aanvoelen, bijvoorbeeld met een warmwaterkruik of warmtekussen. Probeer rustig uit wat voor jou het beste werkt.³³
• Beweging: door pijnklachten of aandoeningen zoals fibromyalgie en reumatoïde artritis kun je minder gaan bewegen. Toch kunnen rustige vormen van beweging, zoals wandelen, zwemmen of fietsen, helpen bij milde tot matige pijn. Ook yoga, pilates en tai chi kunnen verlichting geven.³⁴
• Voldoende drinken: extra water drinken helpt om slijm dunner te maken. Dat kan helpen bij sinuspijn, oorpijn en keelpijn. Warme dranken kunnen daarnaast een geïrriteerde keel verzachten.²⁷

Samenvatting: pijn door allergie

Allergie kan verschillende soorten pijn veroorzaken, zoals oorpijn, sinuspijn, keelpijn, buikpijn, spierpijn en pijn op de borst. Vaak ontstaan deze klachten door ontsteking, slijmophoping of doordat spieren overbelast raken door veel hoesten en niezen.

Neem pijnklachten altijd serieus en bespreek ze met je huisarts. Pijn kan namelijk ook wijzen op een andere aandoening of een medische spoedsituatie.

Behandelingen zoals antihistaminica, decongestiva en corticosteroïden kunnen helpen om klachten die pijn veroorzaken te verminderen. Allergie immunotherapie is ook een mogelijke behandelingsoptie, afhankelijk van je allergie en medische situatie.