Neusklachten bij allergie: verstopte, lopende of jeukende neus en niezen

Heb je neusklachten zoals een verstopte neus of een loopneus? Dat is vervelend en kan behoorlijk wat van je vergen, zeker als je je afvraagt wat je kunt doen bij een verstopte neus of hoe je van een loopneus afkomt. Vaak komen deze klachten door een allergie, maar ook een verkoudheid, een griepvirus of een bijholteontsteking kunnen een rol spelen. Artsen noemen deze klachten samen allergische neusklachten, ook wel allergische rinitis.^1,2

Bij allergische rinitis kun je tegelijk last hebben van een aanhoudende verstopte neus en een lopende neus. Dat lijkt vreemd, maar het is goed uit te leggen. Je neus reageert op allergenen zoals pollen of huisstofmijt. Het weefsel aan de binnenkant van je neus zwelt op en raakt ontstoken.²² Daardoor raakt je neus van binnen verstopt. Tegelijk maakt je neus extra slijm aan om de allergenen af te voeren. Zo ontstaat een loopneus. Beide klachten komen dus door dezelfde allergische reactie in je neus.²

Naast een loopneus en een verstopte neus kun je last krijgen van andere klachten, zoals niezen en jeuk in de neus. Dat kan erg lastig zijn, bijvoorbeeld ’s nachts als je wilt slapen. Gelukkig is er vaak wat te doen bij allergische neusklachten.

In dit artikel lees je hoe je de oorzaak herkent en wat helpt tegen een verstopte neus of loopneus.

Allergische neusklachten: hoe vaak komen ze voor en waarom moet je ze in de gaten houden?

Allergische neusklachten komen vaak voor. In Nederland heeft ongeveer één op de vijf mensen hier last van. Het gaat dan vaak om klachten zoals een aanhoudende verstopte neus, een loopneus of veel niezen. De klachten ontstaan meestal al op jonge leeftijd. Vooral kinderen, jongeren en jongvolwassenen krijgen ermee te maken. Bij 40% van de kinderen beginnen de klachten zelfs al vóór het zesde levensjaar. In totaal krijgt 80% van de mensen met allergische neusklachten deze klachten vóór hun twintigste.²⁸

Bij jonge kinderen - vooral bij peuters - zijn allergische neusklachten soms lastig te herkennen. De symptomen lijken dan sterk op terugkerende virusinfecties van de bovenste luchtwegen, zoals verkoudheden, met een verstopte neus of een lopende neus als belangrijkste klacht.²⁸

Allergische neusklachten spelen ook een belangrijke rol bij astma. Mensen met allergische neusklachten hebben een verhoogd risico om allergisch astma te ontwikkelen. Heeft iemand al astma, dan kunnen klachten zoals een verstopte neus of chronische loopneus astma verergeren.²⁸

Uit onderzoek blijkt dat ongeveer 40% van de mensen met allergische neusklachten ook astma heeft. Andersom komt het nog vaker voor: 75 tot 90% van de mensen met astma heeft ook allergische neusklachten. Bij kinderen met astma ligt dit percentage tussen de 50 en 80%. In veel gevallen begonnen de neusklachten eerder dan het astma.²⁸

Bij mensen met ernstig astma worden allergische neusklachten soms onderschat of zelfs niet opgemerkt, zeker omdat een verstopte neus of loopneus als ‘normaal’ worden gezien. Toch is behandeling belangrijk: als allergische neusklachten goed worden aangepakt, worden de klachten van astma vaak ook minder.²⁸

Komen mijn neusklachten door een allergie, een verkoudheid of een bijholteontsteking?

Neusslijm bestaat voor ongeveer 95% uit water.³ Zo blijft het neusslijmvlies vochtig. Het soort slijm zegt ook veel over de oorzaak van een loopneus of verstopte neus. Dik, geelgroen slijm wijst vaker op een infectie door een virus of bacterie, zoals een verkoudheid, griep of een bijholteontsteking.²³ Dun en doorzichtig slijm past juist vaker bij een allergie.⁴

Bij een allergie reageert je afweersysteem op stoffen waar je allergisch voor bent, zoals pollen of huisstofmijt. Je lichaam maakt dan extra slijm aan om deze stoffen uit je neus en bijholtes te verwijderen.⁵ Dit kan zorgen voor een aanhoudende loopneus, niezen en jeuk of een kriebel in de neus.

Is je verstopte of lopende neus een gewone verkoudheid of niet?

Een verstopte neus of loopneus in combinatie met verhoging of koorts wijst vaker op een neus verkoudheid of griep dan op een allergie.⁶ Bij een infectie raakt het neusslijmvlies ontstoken door een virus. Daardoor zwelt het slijmvlies op en maakt de neus extra slijm aan, waardoor de neus verstopt raakt en vrijmaken lastiger wordt.

Bij een verkoudheid krijg je vaak ook andere klachten, zoals keelpijn, hoesten, spierpijn of een algeheel ziek gevoel. Deze klachten verdwijnen meestal vanzelf binnen één tot twee weken.^6,24 Heb je daarentegen vooral last van een loopneus, niezen of een verstopte neus zonder koorts, en blijven de klachten aanhouden of komen ze steeds terug, dan is een allergie waarschijnlijker dan een gewone verkoudheid. Dit geldt ook als je merkt dat één neusgat steeds dicht zit zonder dat je verkouden bent.

Kan een allergische reactie overgaan in een bijholteontsteking?

Een allergische reactie kan soms leiden tot een bijholteontsteking.⁷ Door een allergie raakt het neusslijmvlies langdurig ontstoken en gezwollen. Hierdoor kan slijm minder goed wegstromen uit de bijholtes, waardoor de sinussen verstopt raken en de kans op een ontsteking toeneemt.

Bij aanhoudende ontsteking kunnen zich soms neuspoliepen ontwikkelen. Dit wordt ook wel het neuspoliepensyndroom genoemd.²⁵ Dit kan zorgen voor een langdurig verstopte neus, waarbij de binnenkant van de neus gezwollen, rood en pijnlijk kan aanvoelen, en voor terugkerende klachten vanuit de bijholtes.

Bij een bijholteontsteking krijg je vaak pijn of druk in het gezicht, bijvoorbeeld in het voorhoofd, onder de ogen, rond de neus of bij de tanden. Ook koorts, een slechte adem en vermoeidheid komen regelmatig voor.⁷ Veel mensen ervaren daarnaast een hardnekkig verstopte neus die lastig vrij te maken is. Houden deze klachten aan of worden ze erger, dan is het verstandig om contact op te nemen met je huisarts.

Diagnose bij neusklachten

Heb je neusklachten en denk je dat deze worden veroorzaakt door een allergie? Bespreek dit dan met je huisarts. Dit is vooral verstandig als je last hebt van een aanhoudende verstopte neus, een altijd terugkerende loopneus of als je je afvraagt wat je kunt doen bij een verstopte neus. De arts kan samen met jou bekijken wat de oorzaak is van je klachten en of verder onderzoek nodig is, bijvoorbeeld om vast te stellen of er sprake is van allergische neusklachten.²⁸

Het helpt als je zo concreet mogelijk beschrijft wat je merkt. Heb je vooral last van een loopneus, niezen, jeuk of een kriebel in de neus of een verstopte neus die lastig vrij te maken is? Let daarnaast op wanneer je klachten hebt. Denk daarbij aan bepaalde seizoenen, na contact met dieren of op stoffige plekken.

Een handige tip is om je klachten een tijdje bij te houden. Noteer wanneer de klachten beginnen, hoe lang ze aanhouden en wat je op dat moment doet of waar je bent. Met deze informatie kan de huisarts beter beoordelen wat er aan de hand is en welke stappen nodig zijn om je verstopte neus of loopneus aan te pakken. De klarify-app kan hier helpend bij zijn, deze heeft een dagboekfunctie met daarnaast ook de actuele pollenconcentraties, weersverwachtingen en andere allergie informatie die relevant kan zijn. ²⁸

Neusklachten bij allergie: checklist

Bij allergische neusklachten komen vaak meerdere symptomen tegelijk voor. Een checklist helpt je om te herkennen welke klachten je hebt en om ze overzichtelijk bij te houden. Dat maakt het makkelijker om te bepalen wat je kunt doen bij een verstopte neus of loopneus en om je klachten gericht te bespreken met je huisarts.¹⁰

Herken je één of meer van de volgende klachten?

• Loopneus
• Verstopte neus, soms aanhoudend of lastig vrij te maken
• Niezen, vaak meerdere keren achter elkaar
• Slijm dat langs de achterkant van de keel loopt (postnasale drip)
• Jeuk of een kriebel in de neus
• Jeukende, rode of tranende ogen

Zie je dat je neusklachten samengaan met rode of tranende ogen? Dan wijst dat vaker op een allergie dan op een verkoudheid. Deze combinatie van neus- en oogklachten wordt allergische conjunctivitis genoemd en komt vaak voor bij allergische rinitis.¹²

Kun je testen of je last hebt van neusklachten door allergie?

Er zijn verschillende onderzoeken mogelijk om te bepalen of je neusklachten worden veroorzaakt door een allergie. De arts beoordeelt welke test in jouw situatie het meest geschikt is.²⁸

Om een allergie vast te stellen kan de arts een huidpriktest of een bloedtest laten uitvoeren. Met deze onderzoeken wordt gekeken of je lichaam reageert op bepaalde stoffen, zoals pollen, huisstofmijt of dieren.²⁸

Heb je langdurige of steeds terugkerende klachten, of is er twijfel over de oorzaak, dan kan aanvullend onderzoek nodig zijn. De arts bekijkt dan of er mogelijk sprake is van andere oorzaken, zoals een chronische bijholteontsteking.⁷

In dat geval kan de arts met een dun buisje met een camera in de neus en bijholtes kijken om te zien of er sprake is van ontsteking of andere afwijkingen.⁷ Dit onderzoek helpt om de oorzaak van je klachten beter in beeld te brengen.

Twijfel je of testen nodig is, of wanneer het juiste moment is? Bespreek dit dan met je huisarts.²⁴

Hoe kom je van je loopneus, jeukneus en niezen door allergie af?

Heb je last van allergische neusklachten zoals een loopneus, jeuk in de neus of niezen, dan begint de aanpak bij het vermijden (saneren) van stoffen waar je allergisch voor bent. Denk aan pollen, huisstofmijt of dieren. Door deze prikkels zoveel mogelijk te beperken, kun je klachten soms al verminderen en merk je mogelijk wat helpt tegen een loopneus of verstopte neus.¹⁰

Lukt het niet om allergenen goed te vermijden, dan kunnen vrij verkrijgbare medicijnen helpen om de klachten te verlichten. Deze middelen kunnen een loopneus, niezen en jeuk verminderen en in sommige gevallen ook helpen bij een verstopte neus.

Blijven de klachten aanhouden, keren ze steeds terug of vraag je je af hoe je van een verstopte neus of loopneus afkomt? De arts kan samen met jou kijken welke behandeling het beste past bij je past.²⁴ Ook kan worden besproken of allergie immunotherapie een optie is. Dit een behandeling die je lichaam traint om minder heftig te reageren op allergenen.

Zo houd je allergenen op afstand

Het vermijden van allergenen kan helpen om allergische neusklachten zoals een loopneus, niezen en jeuk in de neus te verminderen. Deze adviezen worden vaak genoemd als verstopte-neus-tips en kunnen inzicht geven in wat je kunt doen bij een verstopte neus of aanhoudende loopneus.

Met deze praktische tips beperk je de blootstelling aan prikkels waar je allergisch voor bent.¹⁰

• Raak je gezicht zo min mogelijk aan en probeer niet in je neus te wrijven. Zo voorkom je dat allergenen via je handen in je neus terechtkomen.
• Heb je hooikoorts? Blijf dan zoveel mogelijk binnen op momenten dat er veel pollen in de lucht zijn, bijvoorbeeld op warme, winderige dagen.
• Houd ramen en deuren gesloten tijdens je allergieseizoen om te voorkomen dat pollen naar binnen waaien.¹⁰
• Ben je gevoelig voor dieren, beperk dan het contact met huisdieren en laat ze bij voorkeur niet in de slaapkamer.¹⁰
• Maak je huis regelmatig schoon, gebruik een stofzuiger met een speciaal filter en was je beddengoed wekelijks op 60 graden. Zo verminder je de hoeveelheid huisstofmijt, die zich vooral ophoopt in beddengoed.¹⁰

In het kort: neusklachten bij allergie

Een loopneus en een verstopte neus kunnen tekenen zijn van een allergie. Samen met klachten zoals niezen, jeuk of een kriebel in de neus vallen ze onder allergische rinitis.² Tegelijk kunnen vergelijkbare klachten ook andere oorzaken hebben, zoals een verkoudheid, griep, corona of een bijholteontsteking.⁶

Omdat de klachten sterk op elkaar kunnen lijken, is het belangrijk om bij een aanhoudende of steeds terugkerende loopneus of verstopte neus een arts te raadplegen. Alleen een arts kan vaststellen wat de precieze oorzaak is en of er sprake is van een allergie.

Om klachten te verlichten, kun je verschillende maatregelen proberen. Denk aan zoutoplossing voor de neus en stomen.^{17, 19} Ook zijn er medicijnen beschikbaar, zoals antihistaminica en neussprays, die bij allergische rinitis verlichting kunnen geven.¹⁰ Voor sommige mensen kan daarnaast allergie immunotherapie een behandeloptie zijn, afhankelijk van het type allergie en de persoonlijke situatie.¹³